Do podstawowych zadań wydziału w zakresie prawa geologicznego i górniczego należy:

1. przygotowywanie koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin pospolitych na powierzchni nie przekraczającej 2 ha i przewidywanym rocznym wydobyciu nie przekraczającym 20.000 m3, zasięganie opinii właściwego wójta lub burmistrza, marszałka województwa oraz uzgadnianie z organem nadzoru górniczego,

2. przygotowywanie decyzji w sprawie zwolnienia ubiegającego się o koncesję,   z niektórych wymagań koncesji określonych ustawą, przygotowywanie decyzji w sprawie przeniesienia koncesji na rzecz innego podmiotu,

3. przygotowywanie wezwania przedsiębiorcy naruszającego przepisy ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, do zaniechania naruszeń,

4. przygotowywanie decyzji w sprawie cofnięcia koncesji lub ograniczenia jej zakresu bez odszkodowania w przypadku dalszego naruszania przepisów ustawy, przygotowywanie decyzji w sprawie wygaśnięcia koncesji,

5. przygotowywanie decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu prac geologicznych,

6. przyjmowanie od wykonawcy zgłoszenia zamiaru przystąpienia do wykonywania prac geologicznych,

7. przygotowywanie decyzji w sprawie nakazania podmiotom wykonującym prace geologiczne dokonania za wynagrodzeniem dodatkowych prac geologicznych,

8. żądanie nieodpłatnego udostępnienia informacji uzyskanych w wyniku prac geologicznych,

9. uzgadnianie projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla terenów górniczych,

10. przygotowanie zawiadomienia o przyjęciu dokumentacji bez zastrzeżeń,

11. zażądanie w drodze decyzji uzupełnienia lub poprawienia dokumentacji w przypadku gdy nie odpowiada ona wymaganiom określonym w przepisach prawa,

12. gromadzenie informacji uzyskanych w wyniku prowadzonych prac geologicznych,

13. sprawowanie nadzoru i kontroli w zakresie wykonywania przez przedsiębiorcę uprawnień z tytułu koncesji,

14. nadzór nad projektowaniem wykonywaniem prac geologicznych oraz prawidłowości sporządzania dokumentacji  geologicznych,

15. bilansowanie i ochrona zasobów kopalin i wód podziemnych,

16. gromadzenie, archiwizowanie i przetwarzanie danych geologicznych,

17. przygotowywanie decyzji o zmianie koncesji,

18. przekazywanie do rejestru obszarów górniczych mapy obszaru i terenu górniczego wraz  z wymaganymi dokumentami,

19. zobowiązanie do obmiaru wyrobisk poza ustawowym terminem,

20. wymierzanie opłaty eksploatacyjnej jej obniżanie lub podwyższanie w przypadkach przewidzianych w ustawie,

21. przygotowywanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia i jego skutków ze strony zakładu górniczego,

22. prowadzenie spraw związanych z pełnieniem przez starostę funkcji organu administracji geologicznej,

23. wymierzanie przedsiębiorcy kar pieniężnych za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków albo za prowadzenie innej działalności regulowanej ustawą - Prawo geologiczne i górnicze bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków,